Hortiterapia


W 2012 roku w ramach programu „Ogród marzeń” w szkółce odbyły się warsztaty hortiterapeutyczne dla osób niepełnosprawnych. Wzięły w nich udział podopieczne Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom i Młodzieży Sprawnej Inaczej z gminy Trzebownisko. Ocena efektów postępowania terapeutycznego, pokazała, że ogród i związana z nimi aktywność może być wszechstronnie stymulującym narzędziem terapeutycznym, wykorzystywanym w programach rehabilitacyjnych skierowanych dla osób niepełnosprawnych.

DSCF2173

Hortiterapia, często określana terapią ogrodniczą czy ogrodoterapią, wywodzi się z połączenia dwóch słów, łacińskiego słowa „hortus’’ – czyli ogród oraz angielskiego „therapy” oznaczającego terapię lub leczenie.

Terapia ogrodnicza bazuje na teoriach, które mówią o naturalnym związku człowieka z naturą, wyjaśniając tym samym dlaczego kontakt z roślinami jest pożądany i korzystny dla zdrowia.

DSCF0150

Pierwsza z nich to teoria przeciążenia i pobudzenia (ang. overload and arousal) -według której człowiek żyjący w dzisiejszej rzeczywistości jest ciągle narażany na stres i hałas, co prowadzi do wyniszczającego organizm pobudzenia psychicznego i fizycznego. Ogród, w którym dominują rośliny jest mniej skomplikowany, przez co może obniżać pobudzenia i zmniejszać odczuwanie stresu [Latkowska 2008].
Według kolejnej teorii – biofilii, opracowanej przez Wilsona (1984), potrzeba otaczania się przyrodą i pozytywna reakcja na nią jest genetycznie zaprogramowana w człowieku, jako że przez 90% swojej historii żył w kontakcie z naturą. Nasze instynkty, wynikające z wykształconego przez ewolucje kodu genetycznego są wciąż nastawione na środowisko naturalne [Nowak 2003]. Hipoteza tej teorii sugeruje, że tożsamość człowieka, jego samorealizacja zależą od naszej relacji z naturą, a ludzka potrzeba otaczania się nią jest związana nie tylko z eksploatacją zasobów materialnych środowiska, ale także z wpływem świata przyrody na jego emocjonalny, poznawczy, estetyczny, a nawet duchowy rozwój [Jordan 2009].

DSCF0411

Pojęcie hortiterapii często mylone jest z wykonywaniem dowolnych prac ogrodniczych związanych z hobbistyczną uprawą ogrodu czy kontemplacją natury. Pomimo, że są to czynności które przynoszą satysfakcję i pozwalają zredukować odczuwanie stresu, nie każdy kontakt z roślinami można nazywać terapia ogrodniczą [Latkowska 2008].
Według Relf i Dorn [1995] należy unikać podejścia, które zakłada że samo wysianie nasion jest hortiterapią, a specjalistą w tej dziedzinie każda osoba, która takie polecenie wyda. Jest dużym uproszczeniem określanie każdego zajęcia związanego z ogrodnictwem hortiterapią.

DSCF0430

Najbardziej trafną definicję określającą specyfikę tego postępowania terapeutycznego proponuje Haller (2006), która za terapię ogrodniczą uważa profesjonalnie prowadzone działania koncentrujące się wokół pacjenta, które wykorzystują zajęcia ogrodnicze do osiągnięcia celów terapeutycznych i rehabilitacyjnych. Definicja ta zwiera w sobie cztery elementy, wokół których powinien być konstruowany program terapeutyczny.

DSCF0156

Pacjent jest centralną częścią wszystkich interakcji, jest zarówno odbiorcą jak i inicjatorem procesu terapeutycznego. Jest jednostką z określonymi potrzebami, wokół których stawia się cele leczenia opracowane przez zespół terapeutyczny oraz samego pacjenta. Kolejnym istotnym ogniwem jest terapeuta, który powinien być profesjonalistą w tej dziedzinie, znać i umieć wykorzystać elementy ogrodnictwa, rehabilitacji i psychoterapii. Ostatni termin –roślina, symbolizuje ogród, wszelkie elementy przyrody i związanej z nią aktywnością, podczas której dochodzi do zawiązania terapeutycznych relacji z uczestnikiem, wykorzystywanych w całej sesji hortiterapeutycznej.

DSCF0385